علائم سرطان تیروئید؛ نشانههای اولیه و خطرناک را بشناسید
علائم سرطان تیروئید؛ نشانههای اولیه و خطرناک را بشناسید
سرطان تیروئید ممکن است در مراحل اولیه نشانه واضحی ایجاد نکند و گاهی هنگام معاینه گردن یا تصویربرداری با هدفی دیگر شناسایی شود. بااینحال، شناخت علائم سرطان تیروئید و بررسی تغییرات ماندگار گردن میتواند به تشخیص زودهنگام و انتخاب بهموقع روش درمان کمک کند.دکتر کیوان آقازاده، متخصص گوش، حلق و بینی و جراح بیماریهای سر و گردن، دوره تخصص خود را در سال ۱۳۹۰ با کسب رتبه یک آزمون بورد تخصصی کشور به پایان رساند. ایشان از همان سال بهعنوان عضو هیئت علمی در مرکز آموزشی بیمارستان امیراعلم فعالیت داشته و در زمینه جراحیهای سر و گردن، آموزش رزیدنتهای تخصصی و انتشار مقالات پژوهشی بینالمللی سابقه دارد. دکتر آقازاده در حال حاضر دانشیار دانشگاه علوم پزشکی تهران و دارای فلوشیپ فوقتخصصی جراحیهای سر و گردن است.
سرطان تیروئید چیست و چگونه ایجاد میشود؟
تیروئید غدهای پروانهایشکل در بخش جلویی و پایینی گردن است. این غده هورمونهایی تولید میکند که در تنظیم سوختوساز، ضربان قلب، دمای بدن و وزن نقش دارند. سرطان تیروئید زمانی شکل میگیرد که برخی سلولهای این غده دچار تغییرات غیرطبیعی شوند، بدون کنترل تکثیر پیدا کنند و بهتدریج یک توده ایجاد کنند.وجود توده یا ندول در تیروئید الزاماً به معنای سرطان نیست و بسیاری از ندولها ماهیت خوشخیم دارند. پزشک برای تشخیص ماهیت توده، مجموعهای از یافتههای معاینه، سونوگرافی و در صورت لزوم نمونهبرداری را بررسی میکند؛ بنابراین نمیتوان تنها بر اساس لمس توده یا ظاهر گردن درباره خوشخیم یا بدخیم بودن آن قضاوت کرد.به نقل از مؤسسه ملی سرطان آمریکا (NCI):“Signs of thyroid cancer include a swelling or lump in the neck.”ترجمه: «نشانههای سرطان تیروئید شامل تورم یا وجود توده در گردن است.»منبع:https://www.cancer.gov/types/thyroid/patient/thyroid-treatment-pdqعلائم اولیه سرطان تیروئید چیست؟سرطان تیروئید در بسیاری از افراد طی مراحل ابتدایی علامت مشخصی ندارد. با رشد توده، ممکن است تغییراتی در جلوی گردن، صدا یا بلع ایجاد شود. ماندگار بودن یا تشدید این نشانهها اهمیت بیشتری از مشاهده کوتاهمدت آنها دارد.تغییرات قابلمشاهده در گردنیکی از رایجترین علائم اولیه سرطان تیروئید، پیدایش توده یا برجستگی در قسمت جلویی گردن است. این توده ممکن است هنگام اصلاح صورت، بستن یقه لباس یا لمس گردن بهصورت اتفاقی احساس شود.نشانههایی که نیاز به بررسی پزشکی دارند عبارتاند از:
- ایجاد توده یا برجستگی جدید در جلوی گردن
- بزرگ شدن تدریجی یک ندول قدیمی
- تورم یا برجستگی غدد لنفاوی گردن
- سفت یا ثابت شدن توده
- احساس فشار یا پری در ناحیه گردن
- درد ماندگار در گردن یا گلو
تغییر صدا، بلع یا تنفسگرفتگی صدایی که بدون علت مشخص ایجاد شده و برطرف نمیشود، میتواند به بررسی حنجره و تیروئید نیاز داشته باشد. دشواری در بلع، احساس گیر کردن غذا، تنگی نفس یا فشار ناشی از یقه لباس نیز ممکن است در اثر بزرگ شدن توده و فشار بر ساختارهای اطراف گردن ایجاد شود.البته این علائم فقط مختص سرطان تیروئید نیستند و بیماریهای خوشخیم تیروئید، عفونتها، مشکلات حنجره و برخی بیماریهای دیگر نیز میتوانند نشانههای مشابهی داشته باشند. به همین دلیل، وجود یک علامت بهتنهایی سرطان را اثبات نمیکند و تشخیص باید بر اساس ارزیابی تخصصی انجام شود.کدام علائم تیروئید خطرناکتر هستند؟برخی تغییرات گردن بیشتر از سایر نشانهها به بررسی سریع پزشکی نیاز دارند. رشد محسوس توده، سفت یا ثابت بودن آن، گرفتگی صدای ماندگار و ایجاد مشکل در بلع یا تنفس از جمله علائم تیروئید خطرناک محسوب میشوند؛ اما مشاهده آنها بهتنهایی برای تشخیص سرطان کافی نیست.
| علامت | علت اهمیت | زمان مناسب مراجعه |
| توده جدید یا در حال رشد در گردن | برای تعیین ماهیت توده به معاینه و سونوگرافی نیاز است | اگر توده ماندگار یا در حال بزرگ شدن است |
| سفت یا ثابت شدن توده | میتواند نشاندهنده اتصال توده به بافتهای اطراف باشد | در اولین فرصت |
| گرفتگی صدای بدون علت مشخص | ممکن است ساختارهای اطراف تیروئید یا عصب حنجره درگیر باشند | اگر ماندگار یا رو به تشدید است |
| دشواری در بلع | میتواند در اثر فشار توده بر مری ایجاد شود | اگر ادامهدار است یا خوردن را مختل میکند |
| تنگی نفس یا احساس فشار شدید | ممکن است توده بر مسیر تنفسی فشار وارد کند | سریع و بدون به تعویق انداختن مراجعه |
| برجستگی غدد لنفاوی گردن | به بررسی علت تورم نیاز دارد | اگر برطرف نشود یا بزرگتر شود |
چه زمانی باید سریعتر به پزشک مراجعه کرد؟رشد سریع توده، دشواری محسوس در تنفس یا بلع و گرفتگی صدای پیشرونده نباید نادیده گرفته شود. در صورت بروز مشکل جدی تنفسی، مراجعه فوری به مرکز درمانی ضروری است.شدت یک علامت مشخص نمیکند که توده حتماً بدخیم است. ندولهای خوشخیم، التهاب تیروئید و بیماریهای دیگر نیز میتوانند علائم مشابهی ایجاد کنند؛ بنابراین نتیجهگیری نهایی باید پس از بررسی پزشکی انجام شود.
سرطان تیروئید چگونه تشخیص داده میشود؟
بررسی سرطان تیروئید با ارزیابی سابقه پزشکی، علائم و معاینه گردن آغاز میشود. پزشک اندازه و قوام توده، حرکت آن هنگام بلع و وضعیت غدد لنفاوی گردن را بررسی میکند. سپس بر اساس یافتههای اولیه، آزمایشها و تصویربرداری لازم درخواست میشوند.مراحل معمول تشخیص عبارتاند از:
- معاینه بالینی: گردن و تیروئید از نظر وجود توده، عدم تقارن، بزرگ شدن غدد لنفاوی و تغییرات قابللمس بررسی میشوند.
- سونوگرافی تیروئید: اندازه، شکل، ساختار و ویژگیهای ندول مشخص میشود و پزشک احتمال نیاز به نمونهبرداری را ارزیابی میکند.
- آزمایش خون: معمولاً سطح هورمون محرک تیروئید و در صورت نیاز سایر شاخصهای مرتبط بررسی میشود.
- نمونهبرداری با سوزن ظریف: نمونهای از سلولهای ندول مشکوک، اغلب با هدایت سونوگرافی، برداشته و برای ارزیابی آزمایشگاهی ارسال میشود.
- بررسیهای تکمیلی: اگر نتیجه نمونهبرداری مشکوک یا بدخیم باشد، ممکن است آزمایشهای ژنتیکی یا تصویربرداریهای بیشتری برای برنامهریزی درمان درخواست شود.
آزمایش هورمون تیروئید بهتنهایی سرطان را تأیید یا رد نمیکند؛ زیرا سطح هورمونها در بعضی بیماران مبتلا میتواند طبیعی باشد. همچنین، در برخی موارد نتیجه نمونهبرداری با سوزن ظریف قطعی نیست و تشخیص نهایی پس از بررسی بافت خارجشده در جراحی انجام میشود.دکتر کیوان آقازاده پس از بررسی معاینه، سونوگرافی و نتایج آزمایشها مشخص میکند که آیا توده به نمونهبرداری یا ارزیابی تکمیلی نیاز دارد. تشخیص نهایی باید بر پایه مجموع یافتههای بالینی، تصویربرداری و نتیجه بررسی سلولی یا آسیبشناسی انجام شود.
آیا سرطان تیروئید بدخیم کشنده است؟
برای پاسخ به این پرسش که آیا سرطان تیروئید بدخیم کشنده است، باید نوع سرطان، مرحله بیماری، سن و وضعیت عمومی بیمار و میزان گسترش تومور بررسی شود. همه سرطانهای تیروئید رفتار یکسانی ندارند و نمیتوان تنها با شنیدن واژه «بدخیم» درباره نتیجه بیماری قضاوت کرد.سرطانهای پاپیلری و فولیکولار معمولاً رشد آهستهتری دارند و اغلب به درمان پاسخ مناسبی میدهند. سرطان مدولاری رفتار متفاوتی دارد و ممکن است با عوامل ژنتیکی مرتبط باشد. نوع آناپلاستیک نادرتر اما تهاجمیتر است و به برنامه درمانی متفاوتی نیاز دارد.به نقل از مایو کلینیک:“Most thyroid cancers can be cured with treatment.”ترجمه: «بیشتر سرطانهای تیروئید با درمان قابل درمان هستند.»منبع:https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/thyroid-cancer/symptoms-causes/syc-20354161جراحی تیروئید یکی از روشهای اصلی درمان است و طی آن، بخشی از تیروئید یا تمام آن بر اساس شرایط بیمار برداشته میشود. ید رادیواکتیو ممکن است پس از جراحی بعضی سرطانهای تیروئید به کار رود. پرتودرمانی، درمان هدفمند یا سایر داروها نیز در شرایط مشخص و بیماریهای پیشرفته مورد استفاده قرار میگیرند.هیچ روش درمانی را نمیتوان برای تمام بیماران مناسب دانست یا نتیجه آن را تضمین کرد. انتخاب درمان به نوع تومور، نتیجه آسیبشناسی و میزان گسترش بیماری بستگی دارد.
جمعبندی؛ تغییرات مشکوک تیروئید را نادیده نگیریم
توده ماندگار یا در حال رشد در گردن، گرفتگی صدای طولانی، دشواری در بلع و برجستگی غدد لنفاوی از نشانههایی هستند که باید بررسی شوند. این علائم الزاماً به معنای سرطان نیستند؛ اما به تعویق انداختن معاینه میتواند تشخیص علت اصلی را دشوارتر کند.برای کسب اطلاعات بیشتر درباره بیماریهای تیروئید، روشهای تشخیص و گزینههای درمانی میتوانید به وبسایت رسمی دکتر کیوان آقازاده به نشانی dr-aghazadeh.com مراجعه کنید.دکتر کیوان آقازاده دوره تخصص خود را در سال ۱۳۹۰ با کسب رتبه یک آزمون بورد تخصصی کشور به پایان رساند. ایشان از همان سال بهعنوان عضو هیئت علمی در مرکز آموزشی بیمارستان امیراعلم فعالیت داشته و در زمینه جراحیهای سر و گردن، آموزش رزیدنتهای تخصصی و انتشار مقالات پژوهشی بینالمللی سابقه دارد. دکتر آقازاده در حال حاضر دانشیار دانشگاه علوم پزشکی تهران و دارای فلوشیپ فوقتخصصی جراحیهای سر و گردن است.

